Van vakmanschap naar meesterschap

Blog geschreven door Ben Elsinga

In deze blog geef ik het verschil aan tussen een vakman en een meester. Dit op basis van het vakgebied van de digitale architectuur.

Veranderprojecten worden steeds complexer. Een manier om deze complexiteit te beheersen is door te werken onder architectuur. Architectuur is hierbij geen doel op zich maar ondersteunend aan de specifieke managementcontext waarbinnen het veranderproject zich afspeelt. In mijn beleving is de (lead)architect hierbij de spin in het web voor alle aspecten van het veranderproject.  In deze blog wil ik graag dieper ingaan op de werkhypothese.

“Met een meesterlijke (lead)architect worden risico’s in veranderprojecten beter beheerst”

Voor de eenvoud breek ik deze werkhypothese op in drie hoofdvragen:

  • Wat is het verschil tussen een vakman en een (leer)meester?
  • Wat is de verband met de loopbaancyclus voor hooggevoelige professionals?
  • Wat is het verschil tussen een gewone en een meesterlijke architect?
  • Kan een meesterlijke architect projectrisico’s (helpen) beheersen?

 

Verschil tussen een vakman en een meester

Een vakman (of vrouw) is iemand die gewoon zijn vak verstaat. Dit is objectief te toetsen op basis van examens, certificeringen en referenties. Het begrip meester is een stuk ongrijpbaarder. 

Indien ik toch probeer het begrip meester te definiëren dan spelen de onderstaande kenmerken een rol:

  • De term ‘meester’ komt uit het verleden, uit de gilden;
  • Een meester is ‘gecertificeerd’. Hij heeft namelijk een meesterproef met succes afgelegd;
  • Een meester is niet alleen vakman, hij kan zijn vakkennis ook overdragen (aan leerlingen en gezellen);
  • Een meester overstijgt de massa en de (inhoudelijke) materie.

De uitdrukking “Vakmanschap is Meesterschap” is in dit verband vreemd te noemen omdat deze uitdrukking suggereert dat je deze begrippen op één hoop kunt vegen. Ondanks deze verwarring die waarschijnlijk is ontstaan binnen een marketingafdeling, ga ik een poging wagen om het verschil tussen deze twee begrippen (op een informele wijze) in een eenvoudige tabel tegen elkaar uit te zetten. 

Merk op dat de rijen in alle gevallen niet helemaal gelijksoortig zijn. Belangrijker vind ik het beeld dat blijft hangen over de vakman en de meester.

Vakman Meester
Is goed opgeleid en beschikt over de vereiste kennis en vaardigheden Steekt zijn kop boven het maaiveld uit en wordt algemeen herkend en erkend
Levert een repeterende kwaliteit en werkt aan continue verbetering Geeft richting aan waar de verbetering zich heen dient te bewegen
Regelt zijn eigen werk excellent Beïnvloed zijn omgeving maximaal
Goed in staat om zelf een product te maken Goed in staat om anderen te coachen
Projectkader of slechts een onderdeel als aandachtsgebied Geheel ecosysteem als aandachtsgebied
Onvoldoende in staat om andere disciplines mee te krijgen Krijgt andere disciplines mee
Is bezig met het oplossen van (deel)problemen Kanaliseert de bestaande energie en creëert nieuwe energie in een organisatie
Stelt randvoorwaarden Zorgt dat randvoorwaarden ook ingevuld (kunnen & zullen) worden
Werkt binnen de gestelde kaders Is in staat de gestelde kaders ter discussie te stellen en bij te stellen
Best bekende oplossing Best fit voor het probleem / doelstelling
Richt zich op het uiteindelijke product Richt zich op innovatief en creatief resultaat

Enerzijds is de meester een overtreffende trap van de vakman maar tegelijkertijd overstijgt de meester dit niveau in zijn/haar benadering. Deze benadering is gebaseerd op het continue aanscherpen van de gedachten en vaardigheden van de meester naar het hoogst haalbare niveau van wijsheid.

Van vakmanschap naar meesterschap

Wat is de verband met de loopbaancyclus voor hooggevoelige professionals?

Voor de hooggevoelige professional ontwerp en beschrijf ik momenteel een loopbaancyclus die verder gaat dan de basispatronen voor jonge professionals. Deze gesloten cyclus bestaat uit de volgende niveau’s van rijpheid en wijsheid:

  1. Jonge professional (de ontdekker)
  2. Proactieve professional (de topatleet)
  3. Zelfsturende professional (een open geest)
  4. Bezielende empathicus (een open hart)
  5. Hooggevoelige vernieuwer (een open wil)

Om het verband te vereenvoudigen positioneer ik de vakman op niveau 1 en 2 en de meester op de niveaus 3 t/m 5. Het is nog een grof onderscheid. In toekomstige publicaties kom ik terug met een verdere verfijning op de eigenschappen en vaardigheden van de niveau’s 1 t/m 5 en de wijze waarop deze vaardigheden kunnen worden aangeleerd.

Verschil tussen een gewone en een meesterlijke architect

In grote organisaties, zeker indien deze organisaties participeren in informatieketens, is de kans op verwarring maximaal. Voor de afstemming tussen de business vraag en datgene ICT-projecten opleveren is informatiemanagement ingericht. Het geheel wordt aangestuurd door de CIO en de CIO wordt hierbij bijgestaan door informatiemanagers en architecten. 

De afstemming tussen de CIO en de informatiemanagers is hierbij van wezenlijk belang. Uiteindelijk zal op basis van deze wisselwerking moeten worden bepaald welke projecten prioriteit krijgen en welke projecten niet. Om de uitdaging nog wat groter te maken werken grote organisaties in sommige delen via scrum en agile terwijl andere delen van de organisatie leven in het waterval tijdperk.

Kernvraag blijft, hoe onderscheidt in de bovenstaande context de meesterlijke architect zich van de gewone architect? Wederom ga ik het verschil tussen deze twee begrippen (op een informele wijze) in een eenvoudige tabel tegen elkaar uitzetten.

Gewone architect Meesterlijke architect
Beschikt over de vereiste kennis en vaardigheden om een opdracht uit te voeren  Beschikt aantoonbaar over de kwaliteiten om ideeën om te zetten in een visueel model dat daarbij past, en weet het proces en het resultaat over te brengen / te verkopen
Praat in architectuurmodellen en methodieken. Doel is het correct toepassen van de methodiek

Jargon van het vak

Praat in de beelden van zijn gesprekspartner (architectuur is slechts een hulpmiddel). Doel is begrip en acceptatie op basis van eenvoud.

Jargon van de doelgroep

Wijst op de risico’s bij afwijken proces/methodiek Past proces/methodiek aan op (afgestemde) risico’s
Productief Visionair/ innovatief 
Programma- / projectniveau CIO / management niveau
Probeert het gehele probleemgebied af te dekken Gaat steeds weer terug naar de hoofdeisen en de kernvragen
Denkt in oplossingspatronen Denkt in concepten
Werkt de architectuur verder uit binnen het overkoepelende concept Bedenker en hoeder van het overkoepelende concept. Houdt de hoofdlijnen vast en de rug recht
Legt de verbinding naar anderen deelarchitecturen en aspectgebieden Legt de verbinding naar aanpalende concepten
Werkt netjes volgens de spelregels Medebedenker van de spelregels

Een meesterlijke architect is een architect die beide in de tabel genoemde eigenschappen heeft en situationeel kan schakelen tussen deze sets. Daarbij de eigenschap heeft te netwerken op bestuurlijk en inhoudelijk niveau en daarbij een gezonde denk- en voelruimte in zichzelf behoudt door een evenwicht te bewaren tussen doen en niet doen. 

Een meesterlijke architect is niet alleen in staat dit te doen, maar zal het merendeel van de stakeholders een gevoel te bezorgen dat de oplossingsrichting ook subjectief aansluit bij de verwachtingen. De volwassenheid op het gebied van architectuur (acceptatie) van een opdrachtgever is de beste maatstaf voor de architectuur. 

Volwassenheid / volwassenheidsmodellen: in de omgeving waarin wordt gewerkt is die medebepalend. De meesterlijke architect is in staat de verschillen in volwassenheid te onderkennen en weet hoe die verschillen succesvol te overbruggen.

De meesterlijke architect en risicobeheersing

Eén van de manieren om risico’s in grote projecten te beheersen is overzicht en samenhang bereiken op basis van architectuurinzichten. In mijn beleving kan een meesterlijke architect als geen ander een wezenlijke bijdrage leveren aan het beheersen van risico’s en het verzilveren van kansen. Wat mij betreft op alle lagen van de architectuur (business, informatie, applicatief, infrastructuur) en voor de aspecten governance en security. 

Voor het reduceren van risico’s bij grote veranderprojecten is het van belang dat risico’s en kansen integraal binnen een veranderproject in kaart worden gebracht. Een meesterlijke architect is in staat om alle aspecten (waaronder veiligheid) tegelijkertijd en evenwaardig te belichten en in een context steeds helder te zijn over te maken keuzes en hieraan verbonden risicovermindering versus impacts. 

Zoals ik in mijn blog over scrum en agile heb aangegeven worden projecten steeds meer op een kort cyclische wijze tot stand gebracht. Reden is een snellere “time to market” en een betere aansluiting bij de behoeften van bestuurders en eindgebruikers.

De maakbaarheid en de haalbaarheid wordt vergroot indien de architect, in het kader van scrum, een strategisch en tactisch kader kan aanreiken aan de projectteams. Op deze wijze kan beter worden beoordeeld of het project op de goede weg is in het vervullen van de business requirements. Op deze wijze worden risico’s tevens vanuit de inhoud geadresseerd. Hiermee levert de meesterlijke architect een wezenlijke bijdrage aan het integraal beheersen van projectrisico’s.

Waarom?

Loop als lezer nog eens door bovenstaande kolommen heen die informeel zowel “Meester” en “Meesterlijke architect” betekenis geven. Ik ben erg benieuwd of u hierin (net als ik) de kennis en vaardigheden herkent die nodig zijn om projectrisico’s integraal te kunnen beheersen. 

 

Dank

Aan deze blog hebben de volgende architecten een actieve bijdrage geleverd: 

Mieke Mahakena, Ben Meijer, Coen Konings, Eric Bunk, Gert-Jan Kooren, Henk Wolters, Hubert Noordman, Joris van Gool, Klaas Zondervan, Marijn Driel, Nico Veeken en Theo Schalke.

 

Thema’s:

  • Beheersing van complexiteit en daarbij horende projectrisico’s
  • Managementcontext van de verandering
  • Positionering van de begrippen vakman en meester op de loopbaancyclus
  • Het managen van verwachtingen
  • Geloven, doen en verbinden
  • Vertrouwen, verbinding en betekenis
  • Vernieuwing op basis van samenwerking
  • Beweging teweeg brengen
  • Belangenafweging in een (bedrijfs)politiek speelveld
  • Positieve beïnvloeding 
  • Resultaatgericht werken en waardecreatie 

 

Meedoen?

Wil je betrokken blijven bij mijn publicaties en postings over innovatie en professionalisering stuur mij dan een LinkedIn-invite.

Wil je actief bijdragen aan mijn levensmissie om jonge professionals te laten groeien, lees en deel dit gratis eBook.

Wil je actief oefenen en reflecteren voor jouw persoonlijke ontwikkeling, bekijk dan eens mijn boeken via de reguliere boekhandel zoals Bol.com, Bruna.nl of Amazon.com.

Wil je graag de auteur van het boek ‘De jonge professional’ betrekken bij een (internationaal) congres en/of workshop, bekijk dan mijn workshop pagina.

 

Advertenties