Van vakmanschap naar meesterschap

Blog geschreven door Ben Elsinga

In deze blog geef ik het verschil aan tussen een vakman en een meester. Dit op basis van het vakgebied van de digitale architectuur.

Veranderprojecten worden steeds complexer. Een manier om deze complexiteit te beheersen is door te werken onder architectuur. Architectuur is hierbij geen doel op zich maar ondersteunend aan de specifieke managementcontext waarbinnen het veranderproject zich afspeelt. In mijn beleving is de (lead)architect hierbij de spin in het web voor alle aspecten van het veranderproject.  In deze blog wil ik graag dieper ingaan op de werkhypothese.

“Met een meesterlijke (lead)architect worden risico’s in veranderprojecten beter beheerst”

Voor de eenvoud breek ik deze werkhypothese op in drie hoofdvragen:

  • Wat is het verschil tussen een vakman en een (leer)meester?
  • Wat is de verband met de loopbaancyclus voor hooggevoelige professionals?
  • Wat is het verschil tussen een gewone en een meesterlijke architect?
  • Kan een meesterlijke architect projectrisico’s (helpen) beheersen?

 

Verschil tussen een vakman en een meester

Een vakman (of vrouw) is iemand die gewoon zijn vak verstaat. Dit is objectief te toetsen op basis van examens, certificeringen en referenties. Het begrip meester is een stuk ongrijpbaarder. 

Indien ik toch probeer het begrip meester te definiëren dan spelen de onderstaande kenmerken een rol:

  • De term ‘meester’ komt uit het verleden, uit de gilden;
  • Een meester is ‘gecertificeerd’. Hij heeft namelijk een meesterproef met succes afgelegd;
  • Een meester is niet alleen vakman, hij kan zijn vakkennis ook overdragen (aan leerlingen en gezellen);
  • Een meester overstijgt de massa en de (inhoudelijke) materie.

De uitdrukking “Vakmanschap is Meesterschap” is in dit verband vreemd te noemen omdat deze uitdrukking suggereert dat je deze begrippen op één hoop kunt vegen. Ondanks deze verwarring die waarschijnlijk is ontstaan binnen een marketingafdeling, ga ik een poging wagen om het verschil tussen deze twee begrippen (op een informele wijze) in een eenvoudige tabel tegen elkaar uit te zetten. 

Merk op dat de rijen in alle gevallen niet helemaal gelijksoortig zijn. Belangrijker vind ik het beeld dat blijft hangen over de vakman en de meester.

Vakman Meester
Is goed opgeleid en beschikt over de vereiste kennis en vaardigheden Steekt zijn kop boven het maaiveld uit en wordt algemeen herkend en erkend
Levert een repeterende kwaliteit en werkt aan continue verbetering Geeft richting aan waar de verbetering zich heen dient te bewegen
Regelt zijn eigen werk excellent Beïnvloed zijn omgeving maximaal
Goed in staat om zelf een product te maken Goed in staat om anderen te coachen
Projectkader of slechts een onderdeel als aandachtsgebied Geheel ecosysteem als aandachtsgebied
Onvoldoende in staat om andere disciplines mee te krijgen Krijgt andere disciplines mee
Is bezig met het oplossen van (deel)problemen Kanaliseert de bestaande energie en creëert nieuwe energie in een organisatie
Stelt randvoorwaarden Zorgt dat randvoorwaarden ook ingevuld (kunnen & zullen) worden
Werkt binnen de gestelde kaders Is in staat de gestelde kaders ter discussie te stellen en bij te stellen
Best bekende oplossing Best fit voor het probleem / doelstelling
Richt zich op het uiteindelijke product Richt zich op innovatief en creatief resultaat

Enerzijds is de meester een overtreffende trap van de vakman maar tegelijkertijd overstijgt de meester dit niveau in zijn/haar benadering. Deze benadering is gebaseerd op het continue aanscherpen van de gedachten en vaardigheden van de meester naar het hoogst haalbare niveau van wijsheid.

Van vakmanschap naar meesterschap

Wat is de verband met de loopbaancyclus voor hooggevoelige professionals?

Voor de hooggevoelige professional ontwerp en beschrijf ik momenteel een loopbaancyclus die verder gaat dan de basispatronen voor jonge professionals. Deze gesloten cyclus bestaat uit de volgende niveau’s van rijpheid en wijsheid:

  1. Jonge professional (de ontdekker)
  2. Proactieve professional (de topatleet)
  3. Zelfsturende professional (een open geest)
  4. Bezielende empathicus (een open hart)
  5. Hooggevoelige vernieuwer (een open wil)

Om het verband te vereenvoudigen positioneer ik de vakman op niveau 1 en 2 en de meester op de niveaus 3 t/m 5. Het is nog een grof onderscheid. In toekomstige publicaties kom ik terug met een verdere verfijning op de eigenschappen en vaardigheden van de niveau’s 1 t/m 5 en de wijze waarop deze vaardigheden kunnen worden aangeleerd.

Verschil tussen een gewone en een meesterlijke architect

In grote organisaties, zeker indien deze organisaties participeren in informatieketens, is de kans op verwarring maximaal. Voor de afstemming tussen de business vraag en datgene ICT-projecten opleveren is informatiemanagement ingericht. Het geheel wordt aangestuurd door de CIO en de CIO wordt hierbij bijgestaan door informatiemanagers en architecten. 

De afstemming tussen de CIO en de informatiemanagers is hierbij van wezenlijk belang. Uiteindelijk zal op basis van deze wisselwerking moeten worden bepaald welke projecten prioriteit krijgen en welke projecten niet. Om de uitdaging nog wat groter te maken werken grote organisaties in sommige delen via scrum en agile terwijl andere delen van de organisatie leven in het waterval tijdperk.

Kernvraag blijft, hoe onderscheidt in de bovenstaande context de meesterlijke architect zich van de gewone architect? Wederom ga ik het verschil tussen deze twee begrippen (op een informele wijze) in een eenvoudige tabel tegen elkaar uitzetten.

Gewone architect Meesterlijke architect
Beschikt over de vereiste kennis en vaardigheden om een opdracht uit te voeren  Beschikt aantoonbaar over de kwaliteiten om ideeën om te zetten in een visueel model dat daarbij past, en weet het proces en het resultaat over te brengen / te verkopen
Praat in architectuurmodellen en methodieken. Doel is het correct toepassen van de methodiek

Jargon van het vak

Praat in de beelden van zijn gesprekspartner (architectuur is slechts een hulpmiddel). Doel is begrip en acceptatie op basis van eenvoud.

Jargon van de doelgroep

Wijst op de risico’s bij afwijken proces/methodiek Past proces/methodiek aan op (afgestemde) risico’s
Productief Visionair/ innovatief 
Programma- / projectniveau CIO / management niveau
Probeert het gehele probleemgebied af te dekken Gaat steeds weer terug naar de hoofdeisen en de kernvragen
Denkt in oplossingspatronen Denkt in concepten
Werkt de architectuur verder uit binnen het overkoepelende concept Bedenker en hoeder van het overkoepelende concept. Houdt de hoofdlijnen vast en de rug recht
Legt de verbinding naar anderen deelarchitecturen en aspectgebieden Legt de verbinding naar aanpalende concepten
Werkt netjes volgens de spelregels Medebedenker van de spelregels

Een meesterlijke architect is een architect die beide in de tabel genoemde eigenschappen heeft en situationeel kan schakelen tussen deze sets. Daarbij de eigenschap heeft te netwerken op bestuurlijk en inhoudelijk niveau en daarbij een gezonde denk- en voelruimte in zichzelf behoudt door een evenwicht te bewaren tussen doen en niet doen. 

Een meesterlijke architect is niet alleen in staat dit te doen, maar zal het merendeel van de stakeholders een gevoel te bezorgen dat de oplossingsrichting ook subjectief aansluit bij de verwachtingen. De volwassenheid op het gebied van architectuur (acceptatie) van een opdrachtgever is de beste maatstaf voor de architectuur. 

Volwassenheid / volwassenheidsmodellen: in de omgeving waarin wordt gewerkt is die medebepalend. De meesterlijke architect is in staat de verschillen in volwassenheid te onderkennen en weet hoe die verschillen succesvol te overbruggen.

De meesterlijke architect en risicobeheersing

Eén van de manieren om risico’s in grote projecten te beheersen is overzicht en samenhang bereiken op basis van architectuurinzichten. In mijn beleving kan een meesterlijke architect als geen ander een wezenlijke bijdrage leveren aan het beheersen van risico’s en het verzilveren van kansen. Wat mij betreft op alle lagen van de architectuur (business, informatie, applicatief, infrastructuur) en voor de aspecten governance en security. 

Voor het reduceren van risico’s bij grote veranderprojecten is het van belang dat risico’s en kansen integraal binnen een veranderproject in kaart worden gebracht. Een meesterlijke architect is in staat om alle aspecten (waaronder veiligheid) tegelijkertijd en evenwaardig te belichten en in een context steeds helder te zijn over te maken keuzes en hieraan verbonden risicovermindering versus impacts. 

Zoals ik in mijn blog over scrum en agile heb aangegeven worden projecten steeds meer op een kort cyclische wijze tot stand gebracht. Reden is een snellere “time to market” en een betere aansluiting bij de behoeften van bestuurders en eindgebruikers.

De maakbaarheid en de haalbaarheid wordt vergroot indien de architect, in het kader van scrum, een strategisch en tactisch kader kan aanreiken aan de projectteams. Op deze wijze kan beter worden beoordeeld of het project op de goede weg is in het vervullen van de business requirements. Op deze wijze worden risico’s tevens vanuit de inhoud geadresseerd. Hiermee levert de meesterlijke architect een wezenlijke bijdrage aan het integraal beheersen van projectrisico’s.

Waarom?

Loop als lezer nog eens door bovenstaande kolommen heen die informeel zowel “Meester” en “Meesterlijke architect” betekenis geven. Ik ben erg benieuwd of u hierin (net als ik) de kennis en vaardigheden herkent die nodig zijn om projectrisico’s integraal te kunnen beheersen. 

 

Dank

Aan deze blog hebben de volgende architecten een actieve bijdrage geleverd: 

Mieke Mahakena, Ben Meijer, Coen Konings, Eric Bunk, Gert-Jan Kooren, Henk Wolters, Hubert Noordman, Joris van Gool, Klaas Zondervan, Marijn Driel, Nico Veeken en Theo Schalke.

 

Thema’s:

  • Beheersing van complexiteit en daarbij horende projectrisico’s
  • Managementcontext van de verandering
  • Positionering van de begrippen vakman en meester op de loopbaancyclus
  • Het managen van verwachtingen
  • Geloven, doen en verbinden
  • Vertrouwen, verbinding en betekenis
  • Vernieuwing op basis van samenwerking
  • Beweging teweeg brengen
  • Belangenafweging in een (bedrijfs)politiek speelveld
  • Positieve beïnvloeding 
  • Resultaatgericht werken en waardecreatie 

 

Meedoen?

Wil je betrokken blijven bij mijn publicaties en postings over innovatie en professionalisering stuur mij dan een LinkedIn-invite.

Wil je actief bijdragen aan mijn levensmissie om jonge professionals te laten groeien, lees en deel dit gratis eBook.

Wil je actief oefenen en reflecteren voor jouw persoonlijke ontwikkeling, bekijk dan eens mijn boeken via de reguliere boekhandel zoals Bol.com, Bruna.nl of Amazon.com.

Wil je graag de auteur van het boek ‘De jonge professional’ betrekken bij een (internationaal) congres en/of workshop, bekijk dan mijn workshop pagina.

 

Advertenties

Top-10 tips voor jonge professionals

Blog geschreven door Ben Elsinga

In deze blog geef ik tien tips die jonge professionals kunnen helpen bij hun loopbaan. Met deze tips maak je concreet stappen op weg naar de proactieve professional.

De reden dat ik begonnen ben om het boek “de jonge professional” te schrijven is omdat dienstverlenende organisaties meester-gezel-leerling constructies toepassen in aanvulling op formele trainingen die volgen uit standaard competentiemodellen.

Top 10 tips voor Young Professionals

Een boek van eigen hand is mijn inziens een uitstekend hulpmiddel om in een dialoog met jonge professionals concrete vervolgstappen te kunnen zetten in hun vak- en persoonlijke ontwikkeling. Daarnaast geeft het mij energie om kennis over te dragen en niet in de laatste plaats omdat ik zelf nog het meeste leer van de reacties die ik hierop mag terug ontvangen.

Mijn boek begint met datgene dat je als een gegeven kunt beschouwen, namelijk jezelf en je omgeving. Het oorspronkelijke plan was om hierna gestructureerd een aantal “best practices” te beschrijven die zichzelf door de tijd heen hebben bewezen. Totdat Hubert Noordman, ketenarchitect bij de Belastingdienst, mij op het idee bracht om mij te beperken tot de essentie. Het argument dat Hubert hiervoor naar voren bracht was een hele krachtige. Hij zei: “Beste Ben, waarom zou je 450 goudvissen gaan beschrijven in een grote vissenkom, indien je kunt volstaan met een recept waarmee iedere professional zijn/haar eigen goudvissen kan samenstellen?”

Ook al was ik stellig van plan om al mijn 450 “best practices” op te schrijven voor het nageslacht, moet je bereid zijn om je oorspronkelijke plan aan te passen indien iemand met een beter en slimmer idee komt. Daarom schets ik hieronder kort de ingrediënten waarmee jij zelf ook je eigen goudvissen kunt maken. Dit op basis van persoonlijke ervaringen en een extra toetsing bij andere zowel jonge en zeer ervaren professionals.

Tip een: Lach naar jezelf

Lachen naar mijzelf betekent voor mij dat ik tevreden ben met mijn leven en de wijze waarop ik het leven tot nu toe heb geleefd. Het geeft mij de juiste grondhouding waardoor ik beter ben opgewassen tegen ook de vervelende dingen uit het leven.

Tip twee: Toon je eerlijkheid en je professionele integriteit

Mijn uitgangspunt is dat ik mijzelf op ieder moment van de dag recht in de spiegel moet kunnen aankijken. Werken vanuit mijn eigen integriteit en authenticiteit kost heel weinig energie zolang ik niet de pretentie koester om mijzelf anders voor te doen dan wie ik werkelijk ben.

Tip drie: Stel doelen ter ondersteuning van je levensgeluk

Er zijn twee boeken waar ik mijzelf graag door heb laten inspireren, namelijk het boekje “Dromen,durven, doen” van Ben Tiggelaar en “The art of happiness” geschreven door Howard Cutler op basis van een aantal interviews met de Dalai Lama. De Dalai Lama zegt o.a. dat je alleen gelukkig kan worden indien je hier dagelijks heel gedisciplineerd naar streeft. Het combineren van de recepten uit deze boeken heeft in ieder geval mijzelf geholpen om plezier en resultaten in mij werk te combineren met een voor mijn gezonde privé – werk balans.

Tip vier: Leer van je ervaringen uit het verleden

Ik leer alleen nieuwe vaardigheden op te bouwen door het te doen. Het motto is hierbij “Fail faster to learn faster”. Het klinkt wellicht vreemd maar juist door vaker fouten te maken leer je sneller. Door dagelijks aan het begin van de dag een moment voor mijzelf in te lassen heb ik dagelijks de innerlijke rust om acties van dagen terug te evalueren en te waarderen ten aanzien van het behaalde effect. Ik leef in het nu en probeer hierbij voor 80% vooruit te kijken en tegelijk 20% naar het verleden.

Tip vijf: Denk en handel tegelijk

Je hebt mensen die een voorkeur hebben voor denken (die praten graag over het werk) en je hebt mensen die het prettig vinden om de handen uit de mouwen te steken, de zogenaamde doeners. Wat mij de afgelopen jaren is opgevallen is dat de mensen met de meeste invloed juist die mensen zijn die het denken en doen op een hele slimme wijze weten te combineren. Dus bouw de brug terwijl je er overheen loopt.

Tip zes: Leer terwijl je bezig bent

Zie kritiek niet als een persoonlijke aanval maar als een nieuwe uitdaging en een gelegenheid om het zelf beter te doen. Zelf heb ik ook moeten leren dat iedere stap weer een nieuw leermoment oplevert en dat het belangrijk is om feedback, “tegengas” en alternatieve ideeën minimaal zo goed kunnen zijn als mijn eigen ideeën. Zo was ik zelf stellig van plan om al mijn 450 goudvissen te gaan beschrijven totdat iemand mij met een beter idee verraste door alleen de ingrediënten van goudvissen te beschrijven.

Tip zeven: Lach naar de rest van de wereld

Wat mij opvalt, is dat als ik naar mijn collega’s lach, ik bijna direct een lach terug mag ontvangen (hoe depressief zij zich ook wellicht op dat moment mogen voelen). Lachen werkt drempelverlagend en het helpt mij om mij open te stellen voor anderen, juist omdat anderen zich op dat moment open stellen voor mij. Vraag mij niet waarom, het werkt gewoon zo. Iets wat ze spiegelneuronen noemen (haha)…. Een lach opent deuren en harten en helpt om constructief, zonder negatieve emoties te observeren.

Tip acht: Benut de kracht van je eigen sociale netwerk

Het is mogelijk om in zeven stappen iedereen op aarde te bereiken via persoonlijke en zakelijke relaties tussen mensen. Zelf ben ik continue voor mijn sociale netwerk aan het werk, wat betekent dat mijn sociale netwerk ook continue voor mij aan het werk is op basis van het principe van de wederkerigheid. Netwerken is een werkwoord en in mijn beleving kunnen jonge getalenteerde professionals dit niet vroeg genoeg in hun leven leren. Ik heb het hier niet over simpel aan te leren trucjes die je op een training leert en een paar keer op de ander uitprobeert. Het gaat hier om een jarenlange toewijding om de medemens vooruit te willen helpen.

Tip negen: Werken is samenwerken

Afgezien van een paar momenten per dag dat ik mijzelf volledig terugtrek doe ik eigenlijk bijna niets meer alleen. Werken is voor mij synoniem aan samenwerken. Gelukkig helpt de techniek en “het nieuwe werken” hierbij. Waarbij ik op ieder moment van de dag mij kan laten ondersteunen door gelijkgezinden of mensen die vanuit de wereld van passie en verleiding het leuk vinden om belangeloos aan activiteiten mee te werken. Zolang deze activiteiten maar voldoende energie opleveren en zingeving hebben.

Tip tien: Bouw constant aan je professionele profiel

Ik heb het hier over twee zaken. Namelijk het opbouwen van mijn professionele identiteit en het uitdragen hiervan. De professionele identiteit bouw ik op door te werken aan mijn vakmatige EN met (inter)persoonlijke vaardigheden. Mijn professionele profiel bouw ik op door dagelijks mijn “kop boven het maaiveld” uit te steken. Gelukkig hebben we sociale media en door deze middelen op een gepaste wijze te hanteren kan een professioneel profiel gaandeweg ontstaan

Mijn dank gaat uit naar Hubert Noordman, Dirk Mulder, Hans van Zanten, Pieter Hörchner, Roland Bonsen, Roger Wannee, Rhesa Baar en Michail Theuns voor het geven van constructieve feedback op deze blog.

 

Thema’s

  • Omgaan met druk en stress
  • De stappen naar een grotere onafhankelijkheid
  • Je eigen loyaliteit en tevredenheid vergroten
  • De omslag maken van passief naar actief gedrag
  • Het opbouwen van je professionele identiteit

 

Meedoen?

Wil je betrokken blijven bij mijn publicaties en postings over innovatie en professionalisering stuur mij dan een LinkedIn-invite.

Wil je actief bijdragen aan mijn levensmissie om jonge professionals te laten groeien, lees en deel dit gratis eBook.

Wil je actief oefenen en reflecteren voor jouw persoonlijke ontwikkeling, bekijk dan eens mijn boeken via de reguliere boekhandel zoals Bol.com, Bruna.nl of Amazon.com.

Wil je graag de auteur van het boek ‘De jonge professional’ betrekken bij een (internationaal) congres en/of workshop, bekijk dan mijn workshop pagina.